Հայոց լեզու

Խոտ ուտող-խոտակեր

Կյանքի փորձ-կենսափորձ

Դյուրությամբ մարսվող-դյուրամարս

Հարդով շաղախված-հարդաշաղախ

Մեղուների բուծող-մեղվաբույծ

Աչքի բժիշկ-ակնաբույժ

Սեր տենչցող-սիրատեն

Նրբորեն հյուսվածք-նրբահյուս

Հաց թխող-հացթուխ

Մարդկանցից խուսափող-մարդախույս

Թևերը տարածած-թևատարած

Լայն փողքերով-լայնափողք

Սակավ խոսող-սակավաղոս

Սրտից բխող-սրտաբուխ

Կիսալուսին-կես

Կապտականաչ-կապույտ

Բուսազուրկ-բույս

Թխամորթ-թուխ

Բազմապիսի-բազում

Խճուղի-խիճ

Չվացուցակ-չու,ցույց

Դիմահարդար-դեմք

Զազրախոս-զազիր

Զգուշորեն-զգույշ

Իսպանիա

Իսպանիան Եվրոպայի ամենալեռնային երկիրն է, իսկ մայրաքաղաք Մադրիդը` ամենաբարձրադիր քաղաքը: Ի դեպ Մադրիդը տեղակայված է հենց երկրի կենտրոնում:

Իսպանիան Եվրոպայի սահմաններից դուրս ունի  Կանարյան կղզիներ և երկու քաղաք` Սեուտան և Մելիլյան աֆրիկյան աշխարհամասում:

Իսպանիայի բնակչությունը կազմում է 46 միլիոն մարդ: Այդ թվում բնակչության 95 %-ը կաթոլիկներ են: Իսպանիան բավականին հավատացյալ երկիր է: Բայց չնայած ամուր հավատքին` այստեղ օրինականացված է միասեռ ամուսնությունները:

Իսպանիան շատ արևոտ երկիր է: Արևոտ օրերի միջին քանակը մեկ տարվա մեջ կազմում է 280 օր: Չնայած, եթե զբոսաշրջիկները շատ ուրախ են  նման տաք եղանակի համար, ապա իսպանացի ֆերմերները ստիպված են մշտապես պայքար մղել երաշտի դեմ:

Եվրոպայի միակ անապատը` Տաբերնասը գտնվում է Ալմերիայի նահանգում` Անդալուզիայում: Տաբերնաս անապատը համարվում է ամենաչոր վայրը ողջ Իսպանիայի տարածքում:

Իսպանիան ամենաշատ լողափեր ունեցող երկիրն է. ունի 4964 կմ երկարությամբ շուրջ 200 լողափ: Այդ պատճառով էլ շատ սիրված է զբոսաշրջիկների կողմից:

Սևիլյայում է գտնվում աշխարհի ամենամեծ մակերես ունեցող Սանտա Մարիյա դե լա Սեդե (1402-1519 թթ.) տաճարը: Տաճարի երկարությունը 126.2 մ է, լայնությունը` 82.6 մ, իսկ բարձրություրնը` 30.5 մ:

Մալագայում գտնվող Սանտա Իսաբել դե Ունգրիյա ին Կոլոմարեսը համարվում է աշխարհի ամենափոքր եկեղեցին: Ներքին մակերեսը ընդամենը 1.96 քառ. մ է:

Եվրոպայում առաջին անգամ փողոցային լույսերը ի հայտ են եկել 10-րդ դարում  Կորդովայում` իր ծաղկման շրջանում, երբ այն մահմեդական կայսրության և խալիֆայության կենտրոնն էր համարվում:

Քադիս` քաղաք, որը գտնվում է Անդալուզիայի  արմուտքում և համարվում  է Եվրոպայի ամենահին քաղաքներից մեկը, հնարավոր է` հենց ամենահինը: Պատմաբանների կողմից պարզ է դարձել, որ դեռևս մ.թ.ա. 1110 թվականին ներկայիս Քադիսի տարածքում գտնվել է փյունիկյան քաղաք:

Եվրոպայի ամենամեծ գոլֆ ակումբը գտնվում է Կոստա դել Սոլում և կոչվում է Սանտա Կլարա: Ընդհանուր առմամբ Կոստա դել Սոլի ափը իր գոլֆի դաշտերով անխոս առաջատար է ողջ Եվրոպայի տարածքում: Այսօրվա դրությամբ դրանց քանակը կազմում է ավելի քան 40: Հենց  այդ պատճառով էլ Կոստա դել Սոլը հաճախ անվանում են նաև Կոստա դել Գոլֆ  (Costa del Golf):

Չնայած տնտեսական ճգնաժամին` Իսպանիայի տնտեսությունը, համաձայն ԱՄՀ-ի, գտնվում է 9-րդ տեղում: Իսկ Իսպանիայի բանկային համակարգը Եվրոգոտու տարածքում համարվում է ամենակայունը:

Հիմնական փաստեր Իսպանիայի մասին
Հիմնական տեղեկություններ Իսպանիայի եւ նրա աշխարհագրության մասին

Որտեղ է Իսպանիան: : Իսպանիան կարելի է գտնել Եվրոպայում գտնվող Յուբերյան թերակղզում, այն մի տարածքը, որը կիսում է Պորտուգալիան եւ Ջիբրալթարը : Այն նաեւ սահման ունի հյուսիս-արեւելք Ֆրանսիայի եւ Անդորայի հետ :

Որքան մեծ է Իսպանիան Իսպանիան 505,992 քառակուսի կիլոմետր է մտնում `դարձնելով այն 51-րդ խոշորագույն երկիրը, իսկ Եվրոպայում` երրորդը `Ֆրանսիայից եւ Ուկրաինայից հետո: Դա մի փոքր փոքր է, քան Թաիլանդը եւ մի փոքր ավելի մեծ է, քան Շվեդիան: Իսպանիան ունի ավելի մեծ տարածք, քան Կալիֆոռնիա, բայց ոչ պակաս Տեխասից: 18 անգամ կարող եք տեղավորել Իսպանիան Միացյալ Նահանգներում:

Բնակչությունը , Իսպանիան, ունի մոտ 45 միլիոն մարդ, դառնալով աշխարհի 28-րդ ամենաբարձր բնակավայրը եւ Եվրոպայում վեցերորդ խոշոր բնակչությունը (Գերմանիայից, Ֆրանսիայից, Միացյալ Թագավորությունից, Իտալիայից եւ Ուկրաինայից հետո): Այն Արեւմտյան Եվրոպայում ամենացածր բնակչության խտությունը ունի (բացառությամբ Սկանդինավիայի):

Կրոն. Իսպանացիների մեծամասնությունը կաթոլիկ է, թեեւ Իսպանիան աշխարհիկ պետություն է: Ավելի քան 300 տարի է, Իսպանիայի մեծ մասը մահմեդական էր: Իսպանիայի մասերը եղել են մահմեդական իշխանության տակ, մինչեւ 1492 թ., Վերջին Մորիս թագավորը ընկավ (Գրանադա): 

Իսպանիայի ինքնավար մարզերը . Իսպանիան բաժանված է 19 ինքնավար մարզով. Հյուսիսային Աֆրիկայում գտնվող 15 կղզիներ, երկու կղզիներ եւ երկու քաղաքային անկլավներ: Ամենամեծ տարածաշրջանը Կաստիլլա լեոնն է, որին հետեւում է Անդալուդը: 94.000 քառակուսի կիլոմետրում դա մոտավորապես Հունգարիայի չափսն է: Ամենափոքր հողատարածքը Լա Ռիոջան է: Մադրիդ (Մադրիդ), Կատալոնիա (Բարսելոնա), Վալենսիա (Վալենսիա), Անդալուուսիա (Սեվիլիա), Մուրցիա (Մուրիա), Կաստիլլա-Լա Մանչկա (Տոլեդո), Կաստիլիա Լեոնո (Լոգրոնո), Արգոն (Սարագոսա), Լա Լիոն (Վալլադոլիդ), Էրմեդադուրա (Մերիդա), Նավառա (Պամպլոնա), Գալիսիա (Սանտիագո դե Կոմպոստելա), Աստուրիա (Օվեդո), Cantabria (Սանտանդեր) Balearic Islands (Palma de Mallorca), Կանարյան կղզիներ (Las Palmas de Gran Canaria / Santa Cruz de Tenerife).

Ամենամեծ քաղաքները (ըստ բնակչության) .

  1. Մադրիդ
  2. Բարսելոնա
  3. Վալենսիա
  4. Սեւիլիա
  5. Zaragoza

,,Իմ քաղաքի աղբահանության խնդիրը,, նախագիծ

Աղբահանության խնդիրը Հայաստանում արդեն երկար ժամանակ է, ինչ շարունակում է մնալ ակտուալ։ Խնդիրը միայն մայրաքաղաքին չէ, որ բնորոշ է:

ՀՀ–ում «Աղբահանության և սանիտարական մաքրման մասին» օրենքը ընդունվել է 2011 թվականի հունիսի 23–ին։ Այն կարգավորում է մեր երկրում աղբահանության և սանիտարական մաքրման հետ կապված հարաբերությունները, սահմանում է աղբահանության և սանիտարական մաքրման գործընթացի կազմակերպման սկզբունքները, վճարը, դրույքաչափերը։ Ավելի պարզ՝ օրենքը սահմանում է ամեն ինչ կապված աղբահանության հետ, բացի նրանից, որ օրենքը չի կարգավորում վտանգավոր թափոնների հետ կապված հարաբերությունները։

Խնդրի տարիներ շարունակ ակտուալ մնալը անհանգստացնում է բնապահպաններին և էկոլոգներին։Գաղտնիք չէ, որ աղբահանության վերաբերյալ խնդիրը ավելի մեծ տարածում ունի մարզերում։ Մարզաբնակները, մասնավորապես, գյուղերի բնակիչները բողոքում են, որ աղբը երկար ժամանակ կարող է մնալ աղբարկղերում, իսկ քաղաքներում բնակվողները պնդում են, որ չնայած աղբը այդքան էլ երկար չի մնում աղբարկղերում, միևնույնն է քաղաքը մաքուր չէ․ «Աղբարկղերը բաց են, քամին ու շները աղբը ցրիվ են տալիս քաղաքով մեկ, տնտեսվարողները, այդ թվում նաեւ խանութների տերերը, աղբը թափում են մոտակայքում: Քաղաքում սեփականաշնորհված տարածքներ կան, որոնք ո՛չ տերերն են մաքրում, ո՛չ քաղաքապետարանը: Բնակիչներն աղբը լցնում են չնախատեսված տեղերում, գետերի մեջ»:

Բերենք օրինակներ։

Գերմանիայում աղբը տեսակավորված չլինելու պարագայում այն պարզապես չեն վերցնի ու կթողնեն տան շեմքին։ Երևան քաղաքում աղբի տեսակավորման մասին խոսելն այս պահի համար ուղղակի ավելորդ է. ժամանակ առ ժամանակ միայն ապակե շշերն են տեսակավորում։

Եվրոպական մի շարք երկրներում էլ գործում է նաև մեկ այլ տարբերակ. փողոցում տեղադրված աղբամանները փակ են։ Տվյալ տարածաշրջանի կամ վարչական շրջանի բնակիչներին տրամադրվում են աղբամանը բացող բանալիներ, ինչի շնորհիվ էլ աղբը չի տարածվում շրջակայքում։

Հայաստանը պետք է շարժվի Չերչիլի լավատեսությամբ (ըստ Չերչիլի՝ լավատեսը ցանկացած դժվարության մեջ հնարավորություն է տեսնում) ու փորձի ոչ թե թաղել աղբը մարդկանց աչքի էսթետիկության համար, այլ աղբից եկամուտ ու հումք ստեղծել, իսկ աղբը, ինչպես Շվեդիայի փորձով հասկացանք, կարող է այնքան օգտավետ լինել, որ սկսենք անգամ գնել հարևաններից։